Konsultacje ze stowarzyszeniami społecznymi polskiej mniejszości narodowej w Ministerstwie Oświaty i Nauki Ukrainy, 16 lutego 2018 r.
dotyczące projektu artykułu o języku nauczania w szkołach średnich.
W spotkaniu uczestniczyli następujący przedstawiciele stowarzyszeń społecznych polskiej mniejszości narodowej:
– Adam Chłopek, przewodniczący Związku Nauczycieli Polonistyki Ukrainy,
– Łucja Kowalska, dyrektorka Szkoły Średniej nr 24 im. M. Konopnickiej we Lwowie,
– Wira Szerszniewa, przedstawicielka Związku Nauczycieli Polonistyki Ukrainy,
– Olena Chomenko, wiceprzewodnicząca Związku Polaków Ukrainy,
– Natalia Szumlańska, wiceprzewodnicząca Związku Polaków Ukrainy,
– Nadija Susznicka, przedstawicielka Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie.
Spotkanie w Ministerstwie poprzedziło spotkanie w kijowskim biurze Rady Europy 2 lutego 2018 r., gdzie polską społeczność reprezentowali Olena Chomenko i Ołeksandr Długosz. Podczas spotkania omówiono nowy projekt „Wzmocnienie ochrony mniejszości narodowych na Ukrainie”, który będzie realizowany w ramach wspólnego programu Unii Europejskiej i Rady Europy „Partnerstwo na rzecz dobrego rządzenia”. Podczas spotkania z delegacją Rady Europy przedstawiciele społeczności narodowych omówili wdrożenie artykułu 7 „Język nauczania” Ustawy Ukrainy „O edukacji”, zawartego w Planie Drogowym Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy. Członkowie delegacji stwierdzili, że projekt ten powstał w celu wzmocnienia potencjału organizacyjnego różnych instytucji działających w obszarze Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych (Konwencja Ramowa została ratyfikowana Ustawą Ukrainy nr 703/97-ВР z dnia 9.12.1997 r.).
16 lutego 2018 r. w Ministerstwie Oświaty i Nauki Ukrainy odbyło się spotkanie grupy roboczej Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy z przedstawicielami polskich mniejszości narodowych. Niestety, do dyskusji zaplanowano tylko jeden artykuł projektu ustawy Ukrainy „O szkolnictwie średnim ogólnokształcącym”, którego tekst znajduje się w Planie Drogowym Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy.
Bez pełnego tekstu projektu ustawy „O szkolnictwie średnim ogólnokształcącym” trudno jest wyciągnąć odpowiednie wnioski. Brakuje objaśnienia do wskazanego artykułu, nie jest jasne, które paragrafy artykułu są nowe, a które przepisane z obowiązującej ustawy, ponieważ nie przygotowano tabeli porównawczej do wskazanego projektu ustawy. Brak uzasadnienia proponowanych zmian.
Nie jest jasne, jak będzie sformułowana terminologia w projekcie ustawy, ponieważ wiemy, że ujawnienie terminu „pozaszkolne placówki edukacyjne” we wszystkich obowiązujących przepisach oświatowych jest sformułowane inaczej i pozostawia wiele miejsca na wyobraźnię lokalnych urzędników ds. oświaty. Pomimo faktu, że zgodnie z Konstytucją Ukrainy (art. 53) i Ustawą Ukrainy „O oświacie”, § 1, art. 7 „osobom należącym do mniejszości narodowych Ukrainy… gwarantuje się prawo do nauki języka odpowiednich mniejszości narodowych… w tym za pośrednictwem stowarzyszeń narodowo-kulturalnych”, ustawa nie przewiduje mechanizmu wdrażania tego przepisu.
Podczas dyskusji nad projektem ustawy, Olena Chomenko, zastępca przewodniczącego SPU, poruszyła kwestię jakości raportu z wdrażania Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych. Pomimo faktu, że Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy otrzymało środki z budżetu państwa Ukrainy na wdrożenie Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych (łącznie 28 900,0 tys. UAH na lata 2011–2013), Trzeci Raport Okresowy Ukrainy nie zawiera żadnych informacji na temat stanu języka polskiego w Kijowie i obwodzie kijowskim, który jest czwartym regionem Ukrainy pod względem liczby Polaków. Przygotowanie Trzeciego Raportu Okresowego Ministerstwa Edukacji i Nauki nadzorował wiceminister P.B. Polański.
Ogólnie rzecz biorąc, od czasu ratyfikacji Karty i jej wejścia w życie na Ukrainie przepisy regulujące używanie języków praktycznie się nie zmieniły. Nie ma zatem podstaw, by twierdzić, że Ukraina w jakikolwiek sposób próbowała wdrożyć postanowienia Karty do ustawodawstwa krajowego.
W ustawodawstwie krajowym nie ma aktu prawnego, który określałby uprawnienia władz lokalnych do uznawania języków za powszechnie używane na terytorium odpowiednich jednostek administracyjno-terytorialnych, co uniemożliwia jakąkolwiek skuteczną działalność w zakresie stosowania Karty.
W związku z tym, nawet po przyjęciu Karty, największy wkład we wspieranie i rozwój języków regionalnych i mniejszościowych wnoszą organizacje pozarządowe i stowarzyszenia narodowe kosztem filantropów.
Ołena Chomenko omówiła również wzorcowy regulamin Centrum Kulturalno-Oświatowego Mniejszości Narodowych Ukrainy, który został przyjęty w 2004 roku zamiast regulaminu szkółki niedzielnej mniejszości narodowych. Zgodnie z regulaminem, taki ośrodek jest definiowany jako placówka oświatowa pozaszkolna, chociaż Ustawa Komisarzy Ludowych Ukrainy nr 433 z dnia 5.06.2001 r. (art. 12) zalicza „Centrum Oświatowo-Kulturalne Mniejszości Narodowych” do rodzajów placówek oświatowych pozaszkolnych.
